Kaplumbağalar omurgalı hayvanlardır ve hayvanlar alemi içerisinde sürüngenler sınıfında yer alırlar. Halk arasında “tosbağa” da denen kara kaplumbağaları bilinenin aksine çok yavaş değil, oldukça hızlı hareket eden hayvanlardır.
Kara kaplumbağaları dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşamaktadırlar. Dağlık, ormanlık hatta çöl olan bölgelerde bile kara kaplumbağalara rastlamak mümkündür. Kara kaplumbağalarının ayaklarında beş parmak bulunmaktadır. Yürümeye uygundur, ağaç, gibi yerlere tırmanma hareketi yapmaya uygun değildir. Kara kaplumbağaları 3-5 cm’den 1 metre boya kadar olan cinslere sahiptirler.
Kaplumbağalar yaşadıkları ortama adapte olmuş ve ortam özelliklerine göre vücutlarında, dış görünüşlerinde bir takım değişiklikler meydana gelmiştir. Genel olarak bütün kaplumbağaların baş, ön ve arka ayakları, kuyrukları ile arka bölümleri görünecek şekilde, deri ile devamlı vücutları üstten ve alttan kabuk (bağa) tarafından örtülmüştür. Derinin keratinize olmasıyla meydana gelen kabuk iskelet ve deriye ilişkilidir ve tabakalar halinde alttan yukarıya doğru büyüme göstermektedir. Fazla kısımlar tabakalar halinde üst taraftan zaman zaman atılmaktadır.
Kaplumbağaların çenelerinde diş yoktur. Kuşların gaga yapısına benzerlik göstermektedir. Dillerini fazla dışarı çıkaramazlar. Gözler parlak ve göz kapakları gelişmiştir. Kulak kepçeleri bulunmamaktadır. İki burun deliğine sahiptir. Kaplumbağalar istedikleri zaman başlarını vücutlarının içine doğru çekerler. Bunun için türlerine göre boyun S şeklinde kıvrılarak veya yana çevrilerek bu hareket sağlanır.
Tüm kaplumbağalar akciğer solunumu yaparlar. Akciğerler anatomik olarak sırta doğru yerleşmiş ve kabuğa yapışmış şekildedir. Diğer hayvanlarla karşılaştırıldığında kürek kemiği karın tarafında görülmektedir. Göğüs kafesleri yoktur. Boyun omurları hareketli sırt ve bel omurlarının kuyruğa kadar kabukla kaynaşmış olduğu görülmektedir. Yemek boruları S şeklinde kıvrımlıdır. Dolaşım sistemleri dört gözlü kalp tam vücudun ortasına yerleşmiştir.
Gözleri çok keskindir. Göz kapakları hareketlidir. Üçüncü göz kapağı mevcuttur. Uzaktaki gıdaları iyi görürler. Özellikle sarı rengi iyi algılarlar. Duymaları ise çok ağırdır.
Eğitilmeleri çok zor olmamakla birlikte bir takım şartlı refleksleri kazanabilirler. Besleyen kişiyi veya yemek kutusunun rengini tanıyıp yemeğe doğru hareket edebilirler. Küçük yavru kaplumbağalar ezilmiş meyve ve sebze ile beslenir. Üç dört hafta sonra bol yeşil salatalık ve yonca, daha sonra da diğer yiyecekler yedirilir. Kaplumbağalar genellike karınları doyunca sahiplerinin yüzüne bakmazlar.
Normal doğa koşullarında kaplumbağalar Ekim-Mart ayları arasında kış uykusuna yatarlar. Kalp atışlarında ve solunumlarında yavaşlama olur. Kış uykusu içgüdüsel bir davranıştır. Bu davranış bütün kaplumbağalarda nesilden nesille aktarılır. Kaplumbağalarda kış uykusuna yatan diğer hayvanlarda bulunan yağ depolarına sahip değildirler. Kış uykusu sırasında yaşamsal faaliyetlerini sürdürmelerinde karaciğerlerinin özel yapısı ve böbrek tipinin önemli rol oynadığı sanılmaktadır.
İlk yıl kış uykusuna yatırılmayıp bina içine alarak sıcak olan bir yerde bakılmalıdır. Otçul olan bu kaplumbağalar, yeşillik (marul), çim, zehirli olmayan bitkilerin çiçekleri gibi bitkilerle beslenir. Tahıl ve hayvansal protein vermeyiniz. Sadece sağlıklı kaplumbağalar kış uykusuna yatırılmalıdır.
Kış uykusundan uyanan ergin hayvanlara daha bol yiyecek verilmelidir, besin olarak özellikle meyve, geniş ve sulu yapraklı olan bitkiler verilir. Bunlar arasında yeşil salatalık, karpuz kabukları, marul, hindiba, domates ve değişik sebzeler verilebilir. Günde iki kez değişik karışımlı yiyecekler vermek faydalıdır. Ayrıca bu hayvanlar süte batırılmış ekmek veya mutfak artıkları ile çiğ veya pişirilmiş et de yerler. (Bu konu tartışmalıdır. !!)
Kara kaplumbağalarının havaya olan ihtiyaçları kadar suya da ihtiyaçları vardır. Zamanının büyük çoğunluğunda tozla kaplanmış kumlar üzerinde hareket ederek geçirse de, serin suya erişebilmek isterler. Doğada dehidrasyondan kaçınabilmek için birçok alternatifi vardır. Topraktaki nem, çiy, yağmur, taze besin, kuru uyku (bazı kaplumbağalar susuzluktan ölmemek için çöllerde yerin 12 m altında bütün yazı uyuyarak geçirebilirler) vb. olaylar zırhlı uzman dostlarımızı susuzluktan ölmekten korurlar.
Kaplumbağalarınızın karınlarından nem almalarını sağlamak için bu doğa olaylarını teraryumda gerçekleştiremeyeceğinize göre zeminle aynı ısıda her zaman temiz suyla dolu olacak içme ve banyo alanı sağlamalısınız. Gezindiği yerlerde derin olmayan bir kap içinde devamlı su bulundurulmalıdır. Bu alandaki eğimler su içerken veya duş alırken suyun dışına doğru kafalarını tutarak yorulmamalarını sağlayacaktır.
Yavru kara kaplumbağaları ile yetişkenler için farklı büyüklükte su alanları olmamalıdır, aksi takdirde yavrular boğulabilir. O nedenle kaplumbağanız yavruysa büyüyene kadar duş alanı yerine bir tasın içinde kum ve üzerinde su kullanabilirsiniz. Kum miktarını zamanla azaltabilirsiniz.
Kaplumbağalar için su derinliği kabuk genişliğinden daha fazla olmalıdır, böylece sırt üstü düştüğünde kendini düzeltebilir (yüzerek) ve boğulma riski (sığ suda) olmaz.
Zemin yüzeyi hem kara hem de su kaplumbağaları için yeterince sert olmalıdır, böylece tırnaklarıyla kolayca tutunabilirler ve kayıp düşme riski oluşmaz. Suya konulan kaplumbağaların ilk yaptığı hareket için buraya bakabilirsiniz. Bulundukları kaptan kaçma gibi bir özellikleri olduğu unutulmamalı ve rahat edebilecekleri bir ortam sağlanmalıdır. Kayıp tekrar suyun içine düşmemelerine de dikkat edin.
Kaplumbağanız karada yaşıyorsa suyun içine dalamayacaktır, bu da daha fazla alana ihtiyacı var anlamına geliyor. Kara kaplumbağaları için ilk yıllarda fanus yeter kuralı bu durumda geçerli değil. Kara kaplumbağaları için hacim değil büyüklük önemli, bu da en az bir metrelik bir uzunluk demektir. Güneş ışınlarına benzer bir aydınlık sağlayan infrared lambayı, kendinizi kaplumbağacılığa kaptırırsanız alabilirsiniz veya kaplumbağanızı güneşli havalarda dışarı çıkararak da bu soruna bir çözüm bulabilirsiniz. Güneş tüm hayvanlarda olduğu gibi kaplumbağalarda da çok önemlidir. Bunaldığında kendini atabileceği gölge bir alan ve su olmasına dikkat edin!! Yeni aldığınız kaplumbağayı bir litreye bir tatlı kaşığı tuz oranıyla hazırladığınız su ile yıkayabilirsiniz. Bütün bu yaşadıklarının onu ölümüne korkuttuğunu unutmayın, ilk birkaç gün saklanıp ortalıklarda görünmezse bunu doğal karşılayın.
Bu canlılar kazmayı severler, gündüz güneş tepedeyken kazarlar ve geceleri kazdıkları yere çekilirler. Bu durum da kafeslerinin toprağa gömülü olmasını gerektirir. Alçak olsun, yüksek olsun pek çok sıcaklığa tolere etseler de yüksek nem değerini tolere edemezler. O yüzden sıcak kuru bir kovuğu olmalı. Gündüz ortalama 26 derecede, gece ise biraz daha soğuk bir ortam sağlanmalıdır.
Kaplumbağalar kafes ve akvaryumlara konulmaz. Kara kaplumbağaları terraryumlarda beslenir. Kaplumbağalar tırmanamadıkları için 10 cm. yüksekliğinde tahtadan yapılmış 2×2 m büyüklüğünde bir kare çerçeve rahatlıkla yuva görevi yapabilir. Bunun içine kötü havalarda sığınak olarak kullanması için yan çevrilmiş bir kutu konulur. (veya benim yaptığım gibi bir saksıyı yan çevirip de koyabilirsiniz.) Teraryum içine, yaşadıkları ortama uygun olacak şekilde toprak, taş, kuru ağaçları ve bir kap içine su konarak toprağa yerleştirilir. Teraryumun büyüklüğü, beslenen kaplumbağanın boyutları ile orantılı olmalıdır. Büyük boyda erginleri evinde bahçesi olanlar da serbest olarak besleyebilirler. Bahçede serbest olacak dolaşacaksa bahçe çitinde aralık bir yer olmamasına dikkat edilmelidir. Ancak kış aylarında havalar soğumaya başlayınca istirahata çekilebilecekleri uygun bir yer hazırlanmalıdır. Kaplumbağalar toprak içine gömülerek kışı orada geçirebilir. Bunun için içi yarım metre toprak ve kuru yaprak konulmuş tahta bir sandık kullanılır. Buraya bırakılan hayvanın üstü yine kuru yaprak ve samanlarla örtülür.
Türkiye’de yaşayan kara kaplumbağaları Testudo Graeca ve Testudo Hermanni (Trakya Kaplumbağası) dir. Bunlarla ilgili bilgileri başka bir yazımda yazacağım. Bu yazı temel bir bilgi niteliğindedir.
Burada benim kaplumbağalarımdan birini görüyorsunuz. Kendileri kış uykusu dönemlerinde bu kutuda, yazları ise balkonda yaşamaktadırlar.
Önemli not: Bahçede serbest olarak dolaşan kara kaplumbağalarında yoğun olarak kene bulunması !! takibinin sıklıkla yapılmasını gerektirir.
Burada da domates yiyen bir kara kaplumbağasını seyredebilirsiniz.
Kaynaklar:
hepsievcil.com/kaplumbağalar hakkında
hepsievcil.com/kara kaplumbağası
-
Bu site 23 Ocak 2007 tarihinden beri yayın yapmaktadır. Sitedeki tüm yazılar site sahibine aittir. Kaynak belirterek (link vererek) alıntı yapabilirsiniz. Tüm hakları saklıdır. Bu sitenin, kendisi adres gösterilerek verilen linklerle bağlantısı yoktur.
Flickr fotoğrafları
Yeni ispinoz grubu açıldı. Dünyanın her yerinden değişik türdeki ispinozların fotoğraflarına ulaşabilirsiniz.
Yeni ispinoz fotoğrafları eklendi.
Kaplumbağa fotoğrafları için şuraya tıklayın.
Fotoğraflar izin alınmadan kullanılamaz.Blograzzi
Destekliyorum
bana ulaşmak için arjinin2007[at]yahoo[dot]com
